Imran Khan: từ sân cricket đến ghế quyền lực, và cái bẫy của một huyền thoại

Melbourne, chiều 25 tháng 3 năm 2026. Imran Khan bước ra đường biên với chiếc vai phải sưng lên như một quả bóng cũ, và gần bảy mươi nghìn khán giả nín thở. Ông ba mươi chín tuổi, cái tuổi mà phần lớn các tay vợt đã treo gậy, và đây là lần cuối cùng ông còn cơ hội chạm vào chiếc cúp vô địch thế giới. Trước đó vài tuần, Pakistan của ông đứng bên bờ vực bị loại, và chính ông đã nói với các học trò một câu mà người ta còn nhắc mãi: hãy chiến đấu như những con hổ bị dồn vào góc. Ông ghi 72 lần chạy trong trận chung kết, Pakistan hạ Anh, và một đất nước vỡ òa. Khoảnh khắc ấy biến Imran Khan từ một ngôi sao thể thao thành biểu tượng quốc gia. Ba mươi tư năm sau, người đàn ông ấy ngồi trong nhà tù, đảng Pakistan Tehreek-e-Insaf của ông chuẩn bị cho một cuộc tuần hành vào ngày 27 tháng 9, và chính quyền đang tìm mọi cách để ngăn nó lại.

Tôi viết về bóng đá, và câu chuyện này thuộc về một môn thể thao khác. Nhưng mỗi khi một vận động viên bước vào chính trường, tôi lại buộc phải nhìn lại sân đấu cũ của anh ta, vì ở đó có những dấu vết không thể xóa. Imran Khan sinh năm 2026 tại Lahore, học tại Oxford, và trở thành một trong những vận động viên toàn diện vĩ đại nhất lịch sử cricket: 3.807 lần chạy và 362 wicket trong các trận Test, con số mà rất ít người cùng thời chạm tới. Ông dẫn dắt đội tuyển Pakistan từ năm 2026 đến 2026, một thập kỷ của kỷ luật sắt và những trận đấu được tính đến từng hiệp. Năm 2026, đội của ông thua hai trận đầu vòng bảng, bị dồn vào thế chân tường, rồi lật ngược mọi thứ để vô địch. Biệt danh \"hổ bị dồn\" ra đời từ đó.

Sau khi treo gậy, ông mở bệnh viện ung thư Shaukat Khanum năm 2026, rồi thành lập đảng PTI năm 2026. Hai mươi hai năm sau, năm 2026, ông trở thành thủ tướng Pakistan. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm hạ bệ ông. Năm 2026, ông bị bắt với hàng loạt cáo buộc, cùng vợ là Bushra Bibi. Những ngày này, Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi đang tìm cách hủy bỏ cuộc tuần hành của PTI, còn các cuộc đàm phán giữa chính phủ của Thủ tướng Shehbaz Sharif và phe đối lập vẫn chưa đạt được tiến triển cuối cùng.

Đó là phần chính trị, và tôi để nó cho những người làm tin. Phần tôi muốn nói tới là phần thể thao, vì nó giải thích nhiều hơn người ta tưởng về cách một con người bước vào quyền lực.

Sân cricket dạy một điều mà ít môn thể thao nào dạy được: sự kiên nhẫn. Một trận Test kéo dài năm ngày, và một đội trưởng phải quản lý nhịp độ, thời tiết, thể lực và tâm lý của mười một con người trong suốt cả tuần. Imran Khan học bài học ấy trong mười năm. Khi ông thành lập PTI năm 2026, ông áp dụng đúng mô hình đó: xây dựng từ cơ sở, chờ đợi, không đốt cháy giai đoạn. Hai mươi hai năm từ ngày lập đảng đến khi nắm quyền là trận đấu Test dài nhất trong đời ông — không phải một trận đấu ngắn, mà là một cuộc chạy đường dài của niềm tin và tổ chức.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của mình, tôi nhận ra rằng điều phân biệt một đội trưởng lớn không nằm ở những cú đánh đẹp. Tôi đã xem lại những thước phim về trận chung kết năm 2026 nhiều lần, và điều đập vào mắt tôi không phải là những pha ghi điểm, mà là cách Imran Khan điều khiển các đồng đội. Ông nói ít. Ông đặt người đúng chỗ. Ông chấp nhận rủi ro khi cần thiết. Có một chi tiết tôi luôn nhớ: khi vai đau, ông vẫn bước ra sân, không phải vì ông khỏe, mà vì sự hiện diện của ông quan trọng hơn cú đánh của ông. Đó là kỹ năng của một đội trưởng, thứ mà bảng thống kê không đo được.

Rồi đến biểu tượng \"hổ bị dồn\". Năm 2026, đó là một chiến lược tâm lý: biến sự yếu thế thành sức mạnh, biến nỗi sợ thành động lực. Trong thể thao, nó hiệu quả, vì trận đấu có điểm kết thúc. Trong chính trị, ông lặp lại vở kịch ấy trong gần ba mươi năm: luôn là người bị dồn, luôn là kẻ chống lại hệ thống, luôn là con hổ đứng trong góc. Sân cricket cũng là trang giấy, và mỗi mùa giải là một khổ thơ dài, nhưng khổ thơ về chính trị thì không có dấu chấm hết.

Trong cricket, luật chơi rõ ràng: bạn biết ai đối đầu với mình, biết mặt sân, biết thời tiết, biết còn bao nhiêu lượt. Trong chính trị Pakistan, đối thủ không đứng bên kia đường biên. Họ ngồi trong phòng họp, trong quân đội, trong tòa án, và đôi khi trong chính nội bộ đảng của bạn. Trận đấu không có trọng tài trung lập, và luật chơi có thể thay đổi giữa chừng.

Các con số về nhiệm kỳ của ông cho thấy điều đó. Giá điện tăng gấp hai đến ba lần, lạm phát leo thang, và những lời hứa về một \"Pakistan mới\" va vào bức tường của kinh tế vĩ mô. Có báo cáo nhắc đến việc chi 10 tỷ rupee cho một chiếc máy bay. Những con số như thế không bao giờ xuất hiện trên bảng điểm cricket, nhưng chúng xuất hiện trên báo chí, và chúng bào mòn niềm tin nhanh hơn bất kỳ thất bại nào trên sân.

Và đây là góc nhìn phản trực giác của tôi. Chúng ta thích câu chuyện về người hùng sân cỏ cứu lấy đất nước. Nó đẹp, nó gọn gàng, nó cho ta cảm giác rằng kỷ luật và bản lĩnh có thể chuyển hóa thành năng lực lãnh đạo. Nhưng sân cricket dạy bạn thắng một trận đấu, không dạy bạn điều hành một nền kinh tế. Nó dạy bạn chọn người cho một đội hình, không dạy bạn cân bằng ngân sách giữa giáo dục và quốc phòng. Nó dạy bạn chịu đựng năm ngày áp lực, không dạy bạn chịu đựng hai mươi năm đàm phán không ngừng. Kỹ năng của một đội trưởng là cần thiết, nhưng không đủ.

Tệ hơn, biểu tượng \"hổ bị dồn\" có thể trở thành một cái bẫy. Khi bạn xây dựng cả sự nghiệp chính trị quanh việc bị vây hãm, bạn không bao giờ thực sự cai trị — bạn chỉ đang phòng thủ. Con hổ không bao giờ rời khỏi góc, vì nếu rời đi, nó không còn là con hổ nữa. Và một quốc gia cần một người cai trị hơn là một người chiến đấu.

Mỗi lần treo gậy là một lời tạm biệt không được hẹn trước. Imran Khan đã nói lời tạm biệt với sân cỏ năm 2026, nhưng ông chưa bao giờ thực sự rời khỏi trận đấu. Ông chỉ đổi sân.

Tôi trở lại Melbourne, chiều hôm ấy năm 2026. Khi Imran Khan giơ chiếc cúp, không ai trong sân nghĩ đến chuyện ba mươi tư năm sau ông sẽ ở trong tù. Sân cỏ không hứa hẹn điều gì về tương lai; nó chỉ ghi lại một khoảnh khắc. Không ai nhớ tỉ số, người ta nhớ nhịp tim mình từng ngừng. Một huyền thoại thể thao có thể mở cánh cửa bước vào quyền lực, nhưng không ai dạy nó cách ở lại trong căn phòng ấy. Ngày 27 tháng 9, cuộc tuần hành có thể diễn ra hoặc không. Con hổ vẫn ở trong góc, và điều đáng suy nghĩ hơn cả là liệu nó còn muốn bước ra hay đã quen với bóng tối ở đó.